WIOSENNE DNI MUZYKI ORGANOWEJ I KAMERALNEJ W ARCHIKATEDRZE ŁÓDZKIEJ - 2018

kwiosenne2018

W dniach 17, 19, 24 i 26 kwietnia 2018 r. odbyły się Wiosenne Dni Muzyki Organowej i Kameralnej w Łódzkiej Archikatedrze.

Rok 2018 przynosi 40. rocznicę inauguracji wielkich organów Archikatedry Łódzkiej, pochodzących z pracowni Wolfganga Eisenbartha (Passau), wybudowanych w miejsce instrumentu Dominika Biernackiego, zniszczonego podczas pożaru w 1971 roku. Nic dziwnego zatem, że tegoroczne Wiosenne Dni Muzyki Organowej i Kameralnej były skoncentrowane przede wszystkim na tych organach i ich możliwie wszechstronnej prezentacji.

Trudno chyba o lepszy początek takiego cyklu koncertów, niż występ pierwszego organisty Archikatedry, Jakuba Garbacza – wykonawcy doskonale znającego bogate możliwości tego instrumentu. Idea szerokiego zaprezentowania walorów technicznych i brzmieniowych archikatedralnych organów towarzyszyła nam zatem podczas koncertu 17 kwietnia. Artysta wybrał repertuar pochodzący z kilku epok, od baroku po współczesność; mogliśmy zatem przekonać się, jak dzieła barokowych mistrzów niemieckich (Buxtehudego, Walthera, Bacha) prezentują się w konfrontacji z utworami francuskich kompozytorów tego samego czasu (Dandrieu), jak w romantycznej sonacie Mendelssohna, zachowującej raczej znane formy, funkcjonują nowe, XIX-wieczne brzmienia. Nie zabrakło też akcentów humorystycznych w Rondzie alla celtica Hansa-André Stamma, pełnym skocznych rytmów, rodem z tradycyjnej muzyki szkockiej.

Dwukrotnie w wiosennych koncertach gościliśmy artystów z Gdańska – jednego z najważniejszych w Polsce ośrodków organowych. 19 kwietnia wystąpił organista Archikatedry w Gdańsku-Oliwie, Patryk Podwojski. Program, jaki zaprezentował łódzkiej publiczności, został bardzo ciekawie ułożony; pokazał ciągłość pewnych zjawisk muzycznych i dokonań kolejnych mistrzów, którzy nie zapomnieli o swoich wielkich poprzednikach. I tak na początek zaskakiwał artysta improwizacyjnym, zmiennym stylus phantasticus Dietricha Buxtehudego, podziwianego przez samego Bacha. Jego głęboko uduchowione Preludium i fuga Es-dur zestawione z romantyczną muzyką Maxa Regera były kolejnym ogniwem tego łańcucha. Odniesienia do dawnych stylów muzyki renesansu i oczywiście Bacha przyniosło z kolei Largo Flora Peetersa. Patryk Podwojski to także prezes Fundacji Promocji Sztuki im. Feliksa Nowowiejskiego; nie zabrakło zatem w programie muzyki tego polskiego kompozytora, który w swoich organowych symfoniach wyraźnie zaznaczał związki z wielkim mistrzem przeszłości, Beethovenem.

Po programowej różnorodności dwóch pierwszych koncertów, trzeci przyniósł dużo artystycznej satysfakcji miłośnikom francuskiej szkoły organowej. Tym bardziej, że muzyka tego kręgu zabrzmiała w interpretacji tytularnego organisty katedry Notre Dame w Lille i profesora Konserwatorium im. H. Berlioza w Paryżu, Karola Mossakowskiego. Organista zamknął całość występu klamrą dwóch improwizacji. Pierwsza z nich, pochodząca z początku XX wieku, autorstwa Charlesa Tournemire, wykorzystywała temat średniowiecznej sekwencji wielkanocnej Victime paschali laudes. Końcowa, autorstwa Mossakowskiego, znakomicie korespondowała z wcześniej wysłuchanymi kompozycjami Messiaena i Duruflé'ego, twórców o pierwszorzędnym znaczeniu dla XX-wiecznej muzyki organowej (nie tylko francuskiej). Kolejny raz podczas festiwalu organy Archikatedry mogły zabrzmieć pełnią swoich kolorystycznych możliwości.

Po trzech recitalach organowych finałowy koncert festiwalu wypełniła muzyka kameralna. Do 58 głosów organów dołączył bardzo oryginalny głos ludowego instrumentu – kaszubskiej bazuny. Przed łódzką publicznością zaprezentowali się gdańscy muzycy: kompozytor, dyrygent i organista Archikatedry w Gdańsku-Oliwie – Gedymin Grubba oraz trębacz – Paweł Gruba. Po organowej, bachowskiej części programu, drugą część koncertu w całości wypełniła bardzo rozbudowana kompozycja: Suita koncertowa „Sygnały i hejnały świata" – wspólne dzieło obydwu artystów. Ciekawość wzbudziła bazuna, skonstruowana przez Pawła Grubę, nieco odbiegająca od ludowego wzorca – dłuższa (3,5m), o większym zakresie dźwięków i dysponująca możliwością dostrajania. Słuchacze, przez 40 minut rozpoznając te znane i poznając nowe sygnały i hejnały, odbyli podróż od Krakowa i Częstochowy przez Anglię, Niemcy, Austrię, Włochy, Francję, Amerykę po egzotyczne Chiny i Indie.

Jak zawsze nie zawiodła festiwalowa publiczność, doceniając artystów wszystkich koncertów, zarówno liczną obecnością, jak i gorącymi owacjami.

Elżbieta Stępnik


KONCERT I

17 kwietnia 2018, godz. 19.00

RECITAL ORGANOWY
Jakub Garbacz (Łódź)

PROGRAM:

  • Dietrich Buxtehude (1637–1707) – Preludium i fuga fis-moll, BuxWV 146
  • Johann Gottfried Walther (1684–1748) – Koncert h-moll „del Signore Vivaldi":
    Allegro – Adagio – Allegro
  • Johann Sebastian Bach (1685–1750) – Preludium i fuga a-moll, BWV 543
  • Jean-Francois Dandrieu (1682–1738) – Magnificat in A:
    Plein jeu – Duo – Trio – Basse et dessus de trompette – Flutes – Dialogue
  • Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809–1847) – Sonata organowa d-moll, op. 65 nr 6:
    Choral – Andante sostenuto – Allegro molto – Fuga (Sostenuto e legato) – Finale (Andante)
  • Hans-Andre Stamm (* 1958) – Rondo alla celtica


KONCERT II

19 kwietnia 2018, godz. 19.00

RECITAL ORGANOWY
Patryk Podwojski (Gdańsk)

PROGRAM:

  • Dietrich Buxtehude (1637-1707) - Toccata in d
  • Johann Sebastian Bach (1685-1750) - Preludium i Fuga Es-dur
  • Max Reger (1873-1916) - Melodia
  • Flor Peeters (1903-1986) - Largo
  • Charles-Marie Widor (1844-1937) - Finał z VI symfonii
  • Feliks Nowowiejski (1877-1946) - Finał z III symfonii „Lourdzkiej"


KONCERT III

24 kwietnia 2018, godz. 19.00

RECITAL ORGANOWY
Karol Mossakowski (Paryż)

PROGRAM:

  • Charles Tournemire (1870-1939) - Improwizacja na temat "Victimae paschali laudes"
  • Olivier Messiaen (1908-1992) - "Alléluias sereins d'une âme qui désire le ciel" z cyklu "L'Ascension"
  • Mauricie Duruflé (1902-1986) - Preludium, Adagio i Wariacje Chorałowe na temat ''Veni Creator''
  • Karol Mossakowski (*1990) – Improwizacje


KONCERT IV

26 kwietnia 2018, godz. 19.00

KONCERT KAMERALNY
Gedymin Grubba – organy (Gdańsk)
Paweł Gruba – bazuna koncertowe (Gdańsk)

PROGRAM:

  • Johann Sebastian Bach (1685-1750) – Passacaglia c-moll, BWV 582
  • Johann Sebastian Bach – Preludium chorałowe „Liebster Jesu, wir sind hier", BWV 73
  • Gedymin Grubba (ur.1981) & Paweł Gruba (ur.1973) – Suita koncertowa „Sygnały i hejnały świata"


plakat